محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
1430
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
نرك - [ بفتح نون و سين راى مهمله ] رده و پره باشد كه به جهت شكار زنند تا شكارى بيرون نرود . كذا فى المؤيد . مع اللام نال - نى باريك [ 1 ] . مثالش حكيم انورى : شعر « 1 » آنكه از تجويف نالى ساقى احسان او * جام گه خوزى نهد بر دستها گه عسكرى و ديگر ريشهء اندرون قلم باشد مثالش هم او [ 2 ] فرمايد : شعر « 1 » حملهء تو تنگ كرد عرصهء موقف چنانك * پهلوى خصمان چو نال يك بد گر برشكست « 2 » و در نسخهء ميرزا و ادات « 3 » نام مرغكى خرد باشد و بمعنى امر بناليدن نيز آيد . مثالش حكيم سوزنى گويد : بيت ناله و گريه است بدسگال ترا كار * تا بزيد گو همىگرى و همى نال و بمعنى ناله كننده نيز باشد چنان كه ناصر خسرو : شعر گر باغ تازه روى جوان گشته خند خند * چون ابر نال نال چنين بابكا شدست و بمعنى ناله و فغان نيز استعمال كنند چنان كه فردوسى فرمايد در يوسف زليخا : بيت « 4 » هميدون بزندان درون هفت سال * همى بود با درد و با رنج و نال نخجل - [ بفتح نون و جيم و سكون خاى معجمه ] نشكنج باشد كه آن را نيلك نيز گويند [ 3 ] . مثالش شمس فخرى فرمايد در تعريف اسب :
--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - « ك » : درشكست . ( 3 ) - « س » : آدات . ( 4 ) - كلمه از « ك » است . ( 1 ) نى ميان خالى ( مزمار عربى ) و قلم نويسندگى . و نى ميان پر را نيز گويند كه از آن تير سازند و بمعنى نىشكر هم به نظر رسيده و رودخانهء كوچك و جوى بزرگ را نيز گويند ( برهان ) . ( 2 ) يعنى : انورى . ( 3 ) نخچيل . و در برهان نيز نخچل ضبط شده است .